W pierwszej połowie 2025 roku zaobserwowano znaczny spadek liczby wszczętych kontroli podatkowych, które zmniejszyły się o ponad 16% w porównaniu do tego samego okresu w roku poprzednim. Mimo to, niemal wszystkie zakończone działania kontrolne wykazały nieprawidłowości. Pomimo mniejszej liczby kontroli, uszczuplenia finansowe wyniosły blisko 769 milionów złotych, a wpłaty pokontrolne osiągnęły niespełna 208 milionów złotych. Część ekspertów sugeruje, że organy podatkowe preferują obecnie mniej skomplikowane czynności sprawdzające. Istnieją również głosy wskazujące na zmniejszenie liczby nieprawidłowości po stronie podatników.
Statystyki dotyczące kontroli podatkowych
Dane Ministerstwa Finansów pokazują, że od stycznia do czerwca 2025 roku wszczęto 4271 kontroli podatkowych, co stanowi spadek o 16,4% w porównaniu z tym samym okresem w roku 2024, kiedy to było ich 5108. Zakończono 3979 działań kontrolnych, co również oznacza spadek o 25,6% w odniesieniu do pierwszej połowy 2024 roku, kiedy liczba ta wynosiła 5346.
Zmieniająca się strategia kontroli
Z wypowiedzi ekspertów wynika, że zmniejszenie liczby kontroli nie przekłada się na mniejszą aktywność organów podatkowych. Zamiast tego, coraz częściej stosowane są czynności sprawdzające, które są mniej formalne i bardziej elastyczne. Dr Renata Burchart z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego wskazuje, że czynności te są bardziej wygodne dla urzędów skarbowych, ponieważ pozwalają na szybsze i częstsze weryfikacje bez konieczności formalnego wszczynania kontroli.
Opinie ekspertów
Dr hab. Piotr Krajewski z Uniwersytetu Łódzkiego podkreśla, że liczba przeprowadzonych kontroli podatkowych nie jest bezpośrednim wskaźnikiem efektywności organów podatkowych. W jego ocenie zmniejszająca się liczba nieprawidłowości może świadczyć o poprawie w zakresie zgodności podatników z przepisami. Choć trudno to jednoznacznie zweryfikować, możliwe jest, że maleje skala działalności niezgodnej z prawem.
Efektywność kontroli
Spośród zakończonych kontroli podatkowych w pierwszej połowie 2025 roku, aż 99,2% wykazało nieprawidłowości. Poprzedni rok również charakteryzował się wysokim wskaźnikiem skuteczności, wynoszącym 98,6%. Eksperci uważają, że tak wysoka efektywność wynika z coraz lepszego dostępu do danych o podatnikach oraz z zastosowania narzędzi umożliwiających precyzyjne typowanie podmiotów do kontroli.
Analiza uszczupleń i wpłat pokontrolnych
W analizowanym okresie uszczuplenia sięgnęły prawie 769 milionów złotych, co stanowi spadek o 15,3% w porównaniu do 2024 roku. Z kolei wpłaty pokontrolne wyniosły niespełna 208 milionów złotych, co oznacza zmniejszenie o 33,5% w stosunku do okresu analogicznego w roku ubiegłym. Dr Piotr Krajewski zwraca uwagę, że takie dane mogą być jedynie szczytem góry lodowej i nie oddają pełnego obrazu sytuacji. Według dr Renaty Burchart, problemem pozostaje skuteczność egzekucji należności, co wynika m.in. z prób podważania wyników kontroli przez podatników.